CHA MẸ CÀNG LỚN TUỔI, CÀNG CẦN ĐƯỢC QUAN TÂM ĐÚNG CÁCH

2. Đừng chỉ hỏi “Ba mẹ có đau ở đâu không?” – Hãy quan tâm đến 5 điều sau

2.1. Dạo này ba mẹ ngủ có ngon không?

Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi thể chất, duy trì trí nhớ và ổn định tinh thần.

Tuy nhiên, người cao tuổi thường dễ gặp tình trạng khó ngủ, ngủ chập chờn, thức giấc nhiều lần trong đêm hoặc thức dậy quá sớm.

Con cái nên chú ý nếu ba mẹ có những biểu hiện:

• Thường xuyên khó đi vào giấc ngủ.

• Hay thức giấc giữa đêm và khó ngủ lại.

• Ngủ không sâu, sáng thức dậy vẫn cảm thấy mệt.

• Buồn ngủ nhiều vào ban ngày.

• Ngáy to, có biểu hiện ngừng thở khi ngủ hoặc thường xuyên thức giấc vì khó thở.

Con nên làm gì?

• Giúp ba mẹ duy trì giờ ngủ và thức dậy ổn định.

• Tạo không gian ngủ yên tĩnh, thoáng mát, hạn chế ánh sáng mạnh.

• Khuyến khích vận động nhẹ nhàng vào ban ngày.

• Hạn chế trà đặc, cà phê vào buổi chiều tối nếu gây khó ngủ.

• Đưa ba mẹ đi khám nếu mất ngủ kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt.

Không nên tự ý mua thuốc ngủ hoặc thuốc an thần cho ba mẹ sử dụng vì một số loại thuốc có thể gây buồn ngủ ban ngày, lú lẫn và tăng nguy cơ té ngã.

2.2. Ăn uống có thay đổi gì không?

Dinh dưỡng là yếu tố quan trọng giúp người cao tuổi duy trì sức khỏe, sức đề kháng và khả năng vận động.

Theo tuổi tác, vị giác và khứu giác có thể suy giảm, răng yếu hơn, khả năng nhai nuốt thay đổi hoặc hệ tiêu hóa hoạt động kém hiệu quả. Vì vậy, một số người cao tuổi có xu hướng ăn ít hơn, bỏ bữa hoặc chỉ thích một vài món ăn nhất định.

Con cái nên chú ý nếu ba mẹ:

• Ăn ít hơn so với trước đây.

• Thường xuyên bỏ bữa hoặc không cảm thấy ngon miệng.

• Sụt cân không rõ nguyên nhân.

• Khó nhai, khó nuốt hoặc hay bị nghẹn khi ăn.

• Thường xuyên táo bón, đầy bụng hoặc khó tiêu.

• Uống ít nước, ít ăn rau và trái cây.

Con nên làm gì?

• Chuẩn bị bữa ăn đa dạng, mềm, dễ nhai và phù hợp với khả năng ăn uống.

• Bổ sung rau xanh, trái cây, cá, trứng, thịt nạc, đậu và các nguồn đạm phù hợp.

• Chia thành những bữa ăn vừa phải nếu ba mẹ ăn không được nhiều trong một lần.

• Hạn chế thực phẩm quá mặn, nhiều đường, nhiều chất béo bão hòa.

• Khuyến khích uống nước đều đặn, trừ trường hợp bác sĩ có hướng dẫn hạn chế dịch.

• Theo dõi cân nặng để nhận biết tình trạng sụt cân bất thường.

Nếu ba mẹ sụt cân kéo dài, ăn uống kém rõ rệt hoặc thường xuyên bị nghẹn, cần đưa đi khám để tìm nguyên nhân.

2.3. Ba mẹ có thường xuyên chóng mặt, mệt mỏi không?

Chóng mặt, choáng váng và mệt mỏi là những biểu hiện không nên xem nhẹ ở người cao tuổi.

Các triệu chứng này có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân như thiếu máu, rối loạn tiền đình, tác dụng phụ của thuốc, rối loạn nhịp tim, huyết áp bất thường hoặc những vấn đề sức khỏe khác.

Đặc biệt, nếu ba mẹ thường chóng mặt khi vừa đứng dậy sau khi ngồi hoặc nằm lâu, cần lưu ý nguy cơ tụt huyết áp tư thế và té ngã.

Những dấu hiệu cần quan tâm:

• Thường xuyên cảm thấy choáng váng khi thay đổi tư thế.

• Mệt mỏi kéo dài dù không làm việc nặng.

• Đi đứng không vững, dễ mất thăng bằng.

• Hay bị té ngã hoặc suýt té ngã.

• Cảm thấy hồi hộp, đánh trống ngực hoặc hụt hơi khi hoạt động.

Con nên làm gì?

• Nhắc ba mẹ thay đổi tư thế từ từ, không đứng bật dậy đột ngột.

• Giữ lối đi trong nhà thông thoáng, đủ ánh sáng và hạn chế sàn trơn trượt.

• Hỗ trợ ba mẹ khi di chuyển nếu có dấu hiệu mất thăng bằng.

• Ghi nhận thời điểm xuất hiện triệu chứng và những biểu hiện đi kèm.

• Đưa ba mẹ đi khám nếu chóng mặt, mệt mỏi tái diễn hoặc kéo dài.

Lưu ý quan trọng: Nếu ba mẹ đột ngột méo miệng, yếu hoặc tê một bên cơ thể, nói khó, nhìn mờ đột ngột, mất thăng bằng dữ dội hoặc đau đầu dữ dội bất thường, cần gọi cấp cứu ngay. Đây có thể là dấu hiệu đột quỵ. Không chờ triệu chứng tự hết.

2.4. Huyết áp của ba mẹ có được theo dõi thường xuyên không?

Tăng huyết áp là một vấn đề sức khỏe phổ biến ở người cao tuổi. Bệnh có thể không gây biểu hiện rõ ràng trong thời gian dài, nhưng nếu không được phát hiện và kiểm soát tốt có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim và tổn thương thận.

Vì vậy, không nên chỉ đo huyết áp khi ba mẹ cảm thấy đau đầu, chóng mặt hoặc mệt mỏi.

Con nên làm gì?

• Nhắc ba mẹ kiểm tra huyết áp theo lịch bác sĩ hướng dẫn.

• Sử dụng máy đo huyết áp phù hợp và đo đúng cách.

• Để ba mẹ nghỉ ngơi khoảng 5 phút trước khi đo.

• Ghi lại kết quả, thời gian đo và các triệu chứng đi kèm.

• Mang sổ theo dõi huyết áp khi đưa ba mẹ đi tái khám.

• Nhắc ba mẹ dùng thuốc đúng chỉ định, không tự ý ngưng thuốc khi thấy huyết áp đã ổn định.

Nếu chỉ số huyết áp thường xuyên bất thường, nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và điều chỉnh kế hoạch theo dõi hoặc điều trị.

Không nên tự ý tăng, giảm liều thuốc huyết áp dựa trên một lần đo tại nhà.

2.5. Những loại thuốc ba mẹ đang sử dụng có được kiểm tra định kỳ không?

Nhiều người cao tuổi cùng lúc mắc nhiều bệnh lý và phải sử dụng nhiều loại thuốc khác nhau như thuốc huyết áp, thuốc tiểu đường, thuốc tim mạch, thuốc giảm đau hoặc thuốc hỗ trợ giấc ngủ.

Việc sử dụng nhiều loại thuốc có thể làm tăng nguy cơ tương tác thuốc, tác dụng phụ hoặc nhầm lẫn trong quá trình dùng thuốc.

Con nên chú ý nếu ba mẹ:

• Đang sử dụng nhiều loại thuốc mỗi ngày.

• Thường xuyên quên uống thuốc hoặc uống không đúng giờ.

• Tự mua thêm thuốc khi thấy đau, mệt hoặc mất ngủ.

• Dùng thuốc theo đơn cũ mà chưa tái khám.

• Có biểu hiện chóng mặt, buồn ngủ, phù chân hoặc khó chịu sau khi dùng thuốc.

Con nên làm gì?

• Lập danh sách các loại thuốc ba mẹ đang sử dụng.

• Ghi rõ tên thuốc, liều lượng và thời điểm dùng theo đơn.

• Mang theo đơn thuốc và các loại thuốc đang sử dụng khi đi khám.

• Nhắc ba mẹ dùng thuốc đúng hướng dẫn của bác sĩ.

• Không tự ý ngừng thuốc, đổi thuốc hoặc sử dụng thêm thực phẩm chức năng khi chưa được tư vấn.

• Đề nghị bác sĩ rà soát định kỳ để đánh giá hiệu quả điều trị và nguy cơ tương tác thuốc.

Một cuộc kiểm tra thuốc đúng thời điểm có thể giúp hạn chế những rủi ro không đáng có trong quá trình điều trị.